Monumentale beuken Landgoed Hagen bedreigd door droogte

Beheerder Abbink (l) en boswachter Ter Horst (tweede van links) geven uitleg; op de achtergrond is goed te zien in welke slechte staat sommige bomen verkeren.Foto: Bert Vinkenborg
Beheerder Abbink (l) en boswachter Ter Horst (tweede van links) geven uitleg; op de achtergrond is goed te zien in welke slechte staat sommige bomen verkeren.Foto: Bert Vinkenborg (Foto: )

DOETINCHEM - Een groot aantal monumentale, beeldbepalende beuken op het landgoed Hagen ten westen van de Tweede Loolaan dreigt het loodje te leggen. Dit komt door de tweede extreem droge en warme zomer op rij. Mogelijk spelen andere problemen in het verleden zoals een lange periode wateroverlast tijdens een uitbreiding van het ziekenhuis mede een rol? De rol van watertekort door gewasverbouwing in het bos is mogelijk mede maar van ondergeschikt belang.

Door Bert Vinkenborg

De klimaatverandering lijkt in ieder geval de belangrijkste oorzaak. Deze lijkt onomkeerbaar en er zullen dus maatregelen genomen moeten worden voor de verdere toekomst. Het terreinbeheer op het landgoed vindt plaats door Geldersch Landschap en Kasteelen (aan de schrijfwijze te herkennen als een zeer oude organisatie). Dit was voor GLK reden om buurtbewoners en gebruikers in een dubbele sessie uit te nodigen voor een informele voorlichtings- en overlegronde.
Deze werd georganiseerd door André Abbink, seniorbeheerder Achterhoek van GLK, bijgestaan door boswachter regio Achterhoek Ronnie ter Horst en vond de eerste maal op woensdag 14 augustus plaats op locatie in de eerste beukenlaan links van 'Kasteel de Kelder'. Het doel was om uitleg te geven over de problemen en mogelijke oplossingen hiervoor nu en in de toekomst.
Aan de hand van een wandeling werden aan geïnteresseerde buurtbewoners en andere betrokkenen de zichtbare gevolgen getoond aan de betrokken beuken. Het zijn namelijk vooral de beuken in de zogenaamde beukenlanen die voor aanhoudende droogtegevoelig zijn. Ook werd een opsomming gegeven van mogelijke acties om schadebeperking dan wel vernieuwing te laten plaatsvinden. Mogelijke opties zijn: conditie verbeterend snoeiwerk, het kappen van te zeer aangetaste bomen met beperkte vervangende herplanting wellicht door al iets grotere bomen en het kappen van alle betrokken beuken met het doel tot volledige herplanting over te gaan van of nieuwe beuken of een andere bomensoort die beter tegen droogte kan.
Deze herplanting moet dan bosconform en evenwaardig passen in het kader van de eisen hiertoe zoals vastgesteld door de Provincie Gelderland. De gewone eik is hier vanwege de processierups minder geschikt voor maar er zijn eikensoorten die hier niet gevoelig voor zijn. Ook kunnen andere bomen als lindes hiervoor toegepast worden. Andere belangrijke factoren die wettelijk vastgelegd zijn in de natuur-en flora en faunawetgeving zijn de gevolgen voor de overige flora zoals in houtwallen of onderhout maar ook voor de fauna zoals de zwarte specht en de vleermuizen die nu hun habitat vooral in de beuken hebben. Ook deze factoren worden door kritische beoordeling van de vergunningsaanvragen door Provincie Gelderland bewaakt. Om deze reden was ook Willie Willems, Inspecteur van de Provincie Gelderland aanwezig die positief kritisch het gehele proces zal bewaken. De aanwezigen vonden een toeziende extra organisatie een geruststellende gedachte. De samenwerking tussen beide organisaties wordt overigens van beide kanten als positief en constructief ervaren. Een extra reden voor deze bijeenkomst was ook om in een vroeg stadium de voorkeuren met betrekking tot de verschillende opties hierbij van de buurtbewoners en andere betrokkenen te peilen. Ad hoc werd besloten na overleg met de aanwezigen om een enquête onderzoek begin september in de directe omgeving te laten plaatsvinden.
Helaas bleek inderdaad tijdens de wandeling dat het bomenbestand ernstig te lijden heeft onder de droogte. Het bladerdek is vaak verkleurd of anderszins beschadigd, takken tonen flinke scheuren in de oksel en sommige beuken zijn al bijna dood. Verrassenderwijs zijn andere beuken mogelijk door andere ondergrond, waterstand, positie of belichting nog in zeer goede conditie. Maar dat er iets moet gebeuren is duidelijk.

Behalve de gezichtsbepalende en cultuurhistorische facetten speelt hier namelijk veiligheid voor de andere bosgebruikers ook een belangrijke rol.
Abbink legt uit dat de missie die GLK in zijn statuten heeft vastgelegd; de instandhouding is van landgoederen en onder meer lanen zoals die zich op Hagen bevinden. Daarnaast draagt GLK de statutaire verantwoordelijkheid voor de veiligheid van wandelaars en andere natuurliefhebbers in het bos. Het risico getroffen te worden door vallende takken of zelfs bomen wordt te groot. Niets doen is geen optie. Als er niet wat gedaan wordt op korte termijn blijft volgens hem weinige anders over dan de lanen af te zetten met hekken.
Een van de alternatieven, het inplanten van de lanen met jonge lindebomen is in het verleden overigens succesvol gebleken. Deze optie is 15 jaar geleden toegepast om de schade te herstellen na de enorme beukensterfte door de wateroverlast als gevolg van de ziekenhuis uitbreiding. Inmiddels zijn de linden die ervoor in de plaats zijn gekomen al aardig gegroeid en geven een idee hoe de huidige beukenlanen er in de toekomst uit zouden kunnen zien. Alle opties liggen echter nog open en zijn bespreekbaar.
De mogelijke houtopbrengst als motief om te kappen wees Abbink resoluut van de hand. Volgens hem zou GLK blij mogen zijn als er geen geld bij zou moeten. Dit werd ook bevestigd door Willie Willems de inspecteur van de Provincie Gelderland.
Voor de buurtbewoners blijven nog een aantal vragen over die men na de rondwandeling bij boswachter Ronny ter Horst kan indienen. Hoe ziet het verdere proces eruit, wie gaan daarover behalve GLK, wat is het wettelijk kader en hoe lang gaat het duren?
Omdat midden in de maand augustus nog een aantal buurtbewoners en andere belanghebbenden met vakantie zijn wordt op woensdag 21 augustus vanaf 18.00 uur een tweede rondwandeling met uitleg gehouden. Startpunt aan het begin van de Kelderlaan vanaf de 2e Loolaan.

Meer berichten