Iet Gerritsen schreef dagboeken tijdens de oorlog. Foto: collectie Stichting Doetinchem Herdenkt
Iet Gerritsen schreef dagboeken tijdens de oorlog. Foto: collectie Stichting Doetinchem Herdenkt (Foto: )

Schenking van unieke oorlogsdagboeken

DOETINCHEM - Onlangs mocht Stichting Doetinchem Herdenkt een bijzondere schenking in ontvangst nemen. Het betreft elf dagboeken van de in 2002 overleden Iet Gerritsen die zij tijdens de Tweede Wereldoorlog heeft bijgehouden.

De dochter van Iet Gerritsen overhandigde de dagboeken aan Karel Berkhuysen, voorzitter van de stichting. Hij is uitermate verheugd over de schenking. "Het zijn unieke dagboeken, want ze beschrijft dagelijks nauwgezet wat er gebeurt in de stad. Op die manier krijg je een goed beeld van de situatie en hoe inwoners die beleven. De eerste dag die ze beschrijft is 1 oktober 1941. De laatste 1 juni 1945. Het feit dat ze deel uitmaakt van een verzetsgroep die zich onder meer bezighoudt met het onderbrengen van onderduikers, het verzamelen van informatie en het verzenden ervan maakt het extra waardevol."
In die periode van drie-en-een-half jaar ontbreken twee dagboeken. Van 18 juni 1944 tot 13 maart 1945. "Die zijn tijdens een inval in haar ouderlijke woning door de Sicherheitsdienst gevonden en in beslag genomen. De een had ze net vol en in de andere was ze net begonnen met schrijven. De overige dagboeken had ze onder de vloer verborgen en zijn daarom niet gevonden toen tien SD'ers op 31 januari binnenstormden en het hele huis op de kop zetten."
Later haalt Iet Gerritsen een gedeelte van die ontbrekende periode in. "Die inval gebeurde omdat de Duitsers aanwijzingen hadden dat Iet zich bezighield met verzetswerk. Ze hebben haar daarom na de inval meegenomen naar de SD-gevangenis de Kruisberg. Daar belandde ze samen met vier andere vrouwen in een eenpersoons cel onder erbarmelijke omstandigheden. Na haar vrijlating na ruim vijf weken beschrijft ze in een apart schriftje alsnog wat zich daar afspeelde."

Gebombardeerd
Iet Gerritsen is half maart 1945 amper vrij als Doetinchem in een tijdsbestek van vijf dagen drie keer wordt gebombardeerd. "Ze was EHBO-vrijwilligster en was onmiddellijk betrokken bij de opvang en behandeling van gewonden in het Algemeen Ziekenhuis. Ze beschrijft de situatie dusdanig dat de tranen me over de wangen liepen toen ik het las. Zo gruwelijk en onvoorstelbaar hoe dat er toen uitzag. Al die gangen onder het bloed met verminkte en kermende mensen die soms onder haar handen stierven."

Opmars
Daarna valt te lezen hoe de geallieerden steeds dichterbij komen. "Ze beschrijft echter ook de geruchten en de onzekerheden over die opmars die tevens de ronde deden. En uiteindelijk de dolle vreugde als ze uit de kelder kunnen komen wanneer de eerste Canadezen zijn te zien. Een kelder waar ze onmiddellijk opnieuw moeten schuilen omdat de omgeving door Duitsers met granaten wordt bestookt. Daarbij vindt een Canadese militair de dood die kort ervoor een kop koffie bij haar in huis had gedronken."

'Ze hebben haar daarom na de inval meegenomen naar de SD-gevangenis de Kruisberg'

De dagboeken worden de komende tijd bestudeerd. "De informatie die dat oplevert, zal een waardevolle bijdrage vormen in de geschiedschrijving van de stad", vindt Berkhuysen. "De familie wil echter niet dat de dagboeken openbaar worden, omdat er ook veel persoonlijke dingen en gevoelige informatie met namen in staan. Vandaar dat de dagboeken straks een veilige plek krijgen in een archief."

Foto's
Bij de dagboeken is tevens een collectie foto's en materialen die eveneens aan de stichting is geschonken. "Daar horen verhalen bij die we straks graag in ons bezoekerscentrum in de Loolaan willen vertellen. Historici hebben lang weinig waarde gehecht aan dagboeken. Ze vonden dat vaak niet voldoende wetenschappelijk verantwoord. In die opvatting zie je de laatste jaren een kentering. Immers, dagboeken geven persoonlijke belevingen goed weer. Dat zijn vaak kleine dagelijkse dingen, maar op die manier krijg je wel een goed beeld wat een oorlog voor iemand op dat moment betekent en wat het met mensen doet."

Meer berichten