Bijen tellen en van dichtbij bekijken. Foto: PR/Nederland Zoemt
Bijen tellen en van dichtbij bekijken. Foto: PR/Nederland Zoemt (Foto: )

Nationale bijentelling verlengd door koude weer

DOETINCHEM - In het afgelopen weekend hebben 3800 vrijwilligers meegedaan aan de Nationale Bijentelling. In het kader van het project Nederland Zoemt werden twintig bijensoorten geteld in tuinen of zelfs op de balkons van particulieren. De helft van alle soorten geldt als bedreigd. Niet alleen voor de bijen geldt de dreiging maar ook voor de mensen. Zo´n 80 procent van al onze eetbare gewassen is afhankelijk van bestuiving door bijen. Geen bijen betekent daarom geen voedsel!

Door Bert Vinkenborg

Hoewel het in april en mei nog behoorlijk koud kan zijn kennen we circa twintig soorten wilde bijen die dan in tuinen te vinden zijn. In totaal zijn er in Nederland 358 bijensoorten. Ook hommels worden tot de bijen gerekend. Van de soorten in ons land zijn er inmiddels al 34 verdwenen.
Maar liefst 3800 mensen trokken dit weekend naar buiten om bijen te tellen. De top-3 van meest geziene bijen is: op 1. honingbij, op 2. aardhommel, op 3. rosse metselbij. De resultaten van de telling verschillen duidelijk met de Nationale Bijentelling van vorig jaar, toen het zo'n 20 graden was. Op zaterdag lieten de soorten die niet goed tegen kou kunnen het afweten, terwijl de hommel, stevig behaard, zich juist wel goed liet zien. Vanwege het koude weer wordt de telling verlengd tot en met 19 april. Volgens Nederland Zoemt moet zo'n vijf jaar achter elkaar worden geteld, om trends in bijenpopulaties van tuinen helder te krijgen en invloeden zoals het weer uit te kunnen sluiten.
Koud weer is niet ideaal voor bijen, maar de bijen die in het voorjaar vliegen zijn daar wel aan gewend. Dit is terug te zien in de waarnemingen: soorten die goed tegen de kou kunnen zijn het meest gezien. Vooral op zaterdag zijn daardoor opvallend veel hommels geteld. Hoogleraar Natuurlijk Kapitaal Koos Biesmeijer licht toe: 'Hommels zijn dichtbehaard en hebben een uniek fysiek voordeel ten opzichte van andere bijen. Ze kunnen zichzelf opwarmen met de vliegspieren in hun borst, voordat ze een vlucht maken naar een plant of bloem.' Tweederde van de getelde bijen zijn wilde bijen, maar de gehouden honingbij is het meest geteld. Op 3 staat de rosse metselbij. 'Deze bij voelt zich thuis in de stedelijke omgeving en profiteert van de vele bijenhotels, die overal in tuinen en bij huizen te vinden zijn. Dit geldt overigens ook voor nummer 5, de gehoornde metselbij', aldus Biesmeijer.
Omdat het weer dit weekend bijzonder koud was heeft Nederland Zoemt de bijentelling nog even door te laten gaan. De oogst tot aan maandagmiddag was 30.000 bijen, geteld door 3800 mensen.

Nederland Zoemt is een gezamenlijk project van LandschappenNL, Naturalis, IVN en Natuur & Milieu en wordt door een bijdrage van de Nationale Postcode Loterij mogelijk gemaakt. De doelstelling is het vergroten van het voedselaanbod en de nestgelegenheid voor wilde bijen in Nederland.
Als men in het buitengebied een geelbruin stuk grasland ziet dan denken veel mensen dat dit de enige oorzaak is van de bijensterfte. Het niet-selectieve gewasbestrijdingsmiddel glyfosaat, ook wel bekend onder de merknaam Roundup, dat vaak gebruikt wordt om grassen dood te spuiten is omstreden vanwege de nevenwerking die het heeft op bijen en andere insecten. Dit is echter niet de enige bedreiging voor de bijen.
Een recent experiment op het Spaanse eiland Tenerife laat zien dat ook honingbijen schadelijk kunnen zijn voor hun wilde soortgenoten én voor wilde planten. Honingbijen gaan zo efficiënt te werk in het verzamelen van stuifmeel en nectar dat hun wilde familieleden vaak niet meer aan bod komen. Hoogleraar Biesmeijer van de Universiteit Leiden waarschuwt er echter voor de resultaten van het experiment op Tenerife te vertalen naar Nederland of andere natuurgebieden. Enkele natuur beherende organisatie in Nederland zoals Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer hebben hun beleid aangepast voor wat betreft het toelaten van imkers met hun bijenvolken. Staatsbosbeheer maakt daar alleen een uitzondering op als er sprake is van een jarenlange cultuurhistorische traditie. De imkerij is een hobby waarvoor een groeiende belangstelling bestaat ook bij jongeren.
De Doetinchemse schilder en auteur Jan Stap heeft een eigen oplossing gevonden voor de bijen, hommels en vlinders en levert het recept om een kleine bijdrage te leveren om het probleem van de bijen- en vlindersterfte op te lossen. Hij zaait 50 vierkante meter van zijn tuin in met een zogenoemd bijenmengsel dat bij de Welkoop of tuincentra te koop is. Een of twee pakken Brinta in een emmer en het bijenmengsel erdoor roeren. Bij windstil weer zaaien. De Brinta is handig want dan kun je zien waar de zaden zijn terecht gekomen. De grond kan daarna voorzichtig worden geplet door met klompen over het veldje te lopen. Daarna zachtjes sproeien of de regen het werk laten doen. Vooral geen meststoffen gebruiken. Het resultaat is verbluffend. Duizenden bijen, vlinders, libellen en andere insecten komen tot in het donker erop af. Ook voor mensen met een kleine tuin werkt dit recept. Een vierkante meter is al een kleine oase. Voor appartementen met een balkon lukt het ook met een paar grote bloempotten.
Voor de bijen hoeft men niet bang te zijn, want die steken niet als ze foerageren. Als een paar honderd mensen dit recept toepassen hebben we het al gauw over een hectare, ofwel 10.000 vierkante meter, bloemenweide.


Bronnen: Nationale Bijentelling. Honingbij verjaagt wilde bestuivers, Rob Buiter. Zaaiinstructie, Jan Stap.

Meer berichten
 

Nieuwsoverzicht

Meer berichten