In gesprek met de burgemeester...
In gesprek met de burgemeester... (Foto: )
In gesprek met de burgemeester

In gesprek met de burgemeester - 10 april 2019

Lintjesregen

Burgemeester, eind april vindt weer de jaarlijkse uitreiking van koninklijke onderscheidingen plaats, de zogenoemde 'lintjesregen'. Hoe en wanneer is die traditie ontstaan?
"De koninklijke onderscheidingen zijn begonnen in 1815, kort na de Franse tijd, toen koning Willem I onze vorst werd. De eerste onderscheidingen waren de Militaire Willemsorde en de Orde van de Nederlandse Leeuw. Die onderscheidingen waren vooral bestemd voor de gegoede klasse. Voor de lagere sociale klasse bestond de Broedermedaille. Bij het begin van haar koningschap heeft koningin Wilhelmina de Orde van Oranje-Nassau ingesteld. Die orde ontstond eind negentiende eeuw door het vervallen van de personele unie met het groothertogdom Luxemburg. De vorst van Nederland was tevens groothertog van Luxemburg. Na het overlijden van koning Willem III bestond die personele unie niet meer. Aanvankelijk werd de onderscheiding van Oranje-Nassau alleen uitgereikt bij ambtsjubilea. Sinds 1995 wordt iemand ook onderscheiden als hij of zij zich verdienstelijk heeft gemaakt voor de gemeenschap."

Incidenteel worden er ook koninklijke onderscheidingen uitgereikt op andere data. Waarom die uitzondering?
"We kennen de jaarlijkse uitreiking vlak voor Koningsdag en uitreiking op gelegenheidsdata. Een voorbeeld van het laatste is de onderscheiding van Peter Drenth toen die afscheid nam na twaalf jaar wethouderschap."

Wie komen er in aanmerking voor 'een lintje'?
"In principe iedereen die zich dienstbaar heeft opgesteld voor de samenleving of die zich anderszins verdienstelijk heeft gemaakt. Een van de voorwaarden is wel dat hij of zij geen strafblad heeft."

Er zijn verschillende rangen in deze onderscheidingen. Men heeft het in het spraakgebruik wel over 'geridderd worden'. Wordt iedereen die koninklijk onderscheiden wordt ook 'ridder'?
"Dat komt voort uit de tijd dat de koning een onderscheiding gaf aan leden van de adel. De Orde van Oranje-Nassau heeft verschillende rangen. Dat zijn van hoog naar laag Ridder Grootkruis, Grootofficier, Commandeur, Officier, Ridder en Lid. De hoogste vier rangen komen relatief weinig voor."

Bij welke gelegenheden mag de ontvanger zijn of haar onderscheiding dragen?
"Dat is heel precies geregeld de gedecoreerde krijgt met de onderscheiding een instructieboekje uitgereikt waarin precies omschreven staat wanneer die gedragen mag worden."

Worden koninklijke onderscheidingen soms ook geweigerd?
"Ik heb dat toen ik burgemeester van Haren was twee keer meegemaakt. Bij fanatieke republikeinen komt dat soms voor. Als dat vlak voor of, erger nog, tijdens de ceremonie gebeurt dan kan dat pijnlijk zijn."

Welke onderscheidingen worden kort voor Koningsdag uitgereikt?
"In principe kunnen dat alle rangen van de Orde van Oranje-Nassau zijn."

Mogen de nabestaanden van een drager van een koninklijke onderscheiding na diens overlijden het 'lintje' houden, inlijsten en aan de muur hangen?
"Na het overlijden van de gedecoreerde krijgen de nabestaanden een brief van de Kanselarij der Nederlandse Orden. De onderscheiding gaat terug of je mag hem houden na het storten van een borg. De onderscheiding wordt echter nooit eigendom."

Meer berichten
 

Nieuwsoverzicht

Meer berichten