Kinderboek 'Uit de rij' over tragiek van een Joods jongetje in de oorlog. Foto: Josée Gruwel
Kinderboek 'Uit de rij' over tragiek van een Joods jongetje in de oorlog. Foto: Josée Gruwel (Foto: )

'Ik wilde de liefde tussen moeder en kind weergeven'

Kinderboek 'Uit de rij' over tragiek van een Joods jongetje in de oorlog

Door Josée Gruwel

DOETINCHEM – Henriëtte van 't Wout heeft haar eerste grote schrijversklus geklaard. Op vrijdag 26 april presenteert ze 'Uit de rij', een kinderboek waarin ze het verhaal vertelt van Daniël Franschman, een Joods jongetje uit Amsterdam dat in de Tweede Wereldoorlog door hulp van mensen uit het verzet ontkwam aan het transport naar een vernietigingskamp en als zesjarige terechtkwam in een pleeggezin. Het is een nagenoeg waargebeurd oorlogsverhaal. Voor de schrijfster is Daniël een heel speciaal jongetje. "Hij is mijn schoonvader en de opa van mijn kinderen."

Stukje bij beetje hoorde Henriëtte de oorlogsgeschiedenis van Daniël Franschman. "Niet van hemzelf, maar van Job, die zijn zoon is en mijn man. Dat verhaal intrigeerde me, en toen mijn man in 2016 had aangeboden een kerstverhaal voor te dragen in de kerk, heb ik Daniëls geschiedenis in het kort geschreven. Twee jaar lag het daarna in de kast, maar het liet me niet los. Ik wilde het verder uitwerken. Het moest op papier, bewaard blijven voor het nageslacht. Daniël was een gewoon jongetje, wat hij beleefde kan ons allemaal overkomen."
Henriëtte vroeg toestemming om erover te schrijven aan de drie kinderen van Daniël: Anita, Rody en Job. Na hun goedkeuring kon ze aan de slag: ze ploos Daniëls nalatenschap na, las boeken over de oorlog, zocht op internet en ging naar Amsterdam.

Indrukwekkend
"Ik wilde me kunnen verplaatsen in de tijd van toen en ging naar de Hollandsche Schouwburg in Amsterdam. In dit voormalige theater werden in de Tweede Wereldoorlog tienduizenden Joodse mannen, vrouwen en kinderen bijeengebracht om vervolgens naar concentratie- en vernietigingskampen te worden gedeporteerd. Ook Daniël en zijn moeder kwamen in de schouwburg terecht."
Dit monument in het Joods Cultureel Kwartier, met een namenwand ter herinnering aan de Joodse slachtoffers, maakte diepe indruk op Henriëtte. Ze praatte er met vrijwilligers, ontdekte hoe het precies zat met de Joodse kinderen die vanuit de schouwburg overdag en 's nachts naar de crèche aan de overkant van de straat gingen en ze raakte in de ban van de rol die Joodse medewerkers van de crèche in samenwerking met mensen van het verzet speelden. "De moeder van Daniël gaf hen toestemming om het mannetje te bevrijden uit zijn onzekere situatie. Stel je voor dat je je kind mee laat nemen door onbekende mensen van het verzet, terwijl je weet dat je zelf met de trein weggevoerd wordt. Wat moet je dan veel van je kind houden! Weet je dat er briefjes van de moeder bewaard zijn gebleven? Ook is er een verslag van de pleegvader van Daniël, met gedetailleerde herinneringen."
Terwijl de schrijfster dit vertelt, pakt ze van de tafel in haar huiskamer de vergrote foto van Daniël, in bruintinten, en kijkt er liefdevol naar. Op de achtergrond klinkt de muziek van Schindlers List.

Speciaal kleinood
Aan dezelfde tafel schreef Henriëtte, die vanaf het moment dat ze als kind letters kende al verhaaltjes schreef, in de morgenuren en 's avonds laat haar eerste boek. Ze dompelde zich onder in de wereld van de kleine Daniël, die niet kon begrijpen wat hem overkwam.
"Het moest helemaal stil zijn in huis, ik wilde ook niet gestoord worden, was bij het schrijven in een heel andere wereld, waarbij ik me inleefde. Nu hoop dat ik de gebeurtenissen zo waarheidsgetrouw mogelijk heb weergegeven. Als de wekker ging om de kinderen van school te halen kwam ik weer in de echte wereld. Het proces van schrijven, lezen, schrappen en herschrijven ervoer ik als heel prettig."

Uit: 'Uit de rij':
De truck stopt. Het doek van de laadruimte wordt opgerold. Iedereen moet uitstappen.
Als Daniël op de grond springt, ziet hij ineens een mooi wit gebouw. Met stenen balkonnetjes en versierde pilaren. Het lijkt wel een paleis, midden in de stad. Iets van heel rijke lui. Maar de mensen die ervoor in de rij staan, zien er helemaal niet sjiek uit.
'Dit is de Schouwburg,' fluistert moeder in Daniëls oor. Maar daar willen ze toch niet heen? Papa vertrouwde dat toch niet? Kunnen ze nog wegrennen?

'Wat hij beleefde kan ons allemaal overkomen'

Nu is het boek klaar. "Dat is emotioneel, het schrijven van een boek is als het baren van een kind. Als ik het boek in mijn hand hou geeft dat een bijzonder voldaan gevoel. Ik heb het speciale kleinood geschreven voor de zeven kleinkinderen van Daniël, en natuurlijk verder voor iedereen, om nooit te vergeten hoe gruwelijk oorlog is en hoe mensen uit het verzet met gevaar voor eigen leven anderen hebben gered."

Boekpresentatie
Op vrijdag 26 april om 20.15 uur is de boekpresentatie van 'Uit de rij' (Scholten Uitgeverij) in de Hofkerk, Hofstraat 34 in Doetinchem. Het boek is voor kinderen vanaf tien jaar en kost 13 euro 50. Daarna is het via de boekhandel verkrijgbaar of online.
Voor basisscholen geeft de schrijfster gastlessen over het boek. Wie hierin interesse heeft kan mailen naar h.j.franschman@gmail.com.

Meer berichten